.Początki działalności

Dokładna data powstania Koła Przewodników Turystycznych przy Oddziale PTTK w Grudziądzu nie jest niestety znana, gdyż w archiwach Oddziału nie zachowały się żadne dokumenty z najwcześniejszego okresu działalności.

Powstanie Koła Przewodników należy przypisać przede wszystkim inicjatywie grupy 5 przewodników, którzy w 1959 roku ukończyli pierwszy kurs przewodnicki zorganizowany przez grudziądzki oddział PTTK i pragnęli ująć działalność przewodnicką w jakąś zorganizowaną formę. Byli to m. in. ówczesny Prezes Zarządu Oddziału – kustosz grudziądzkiego muzeum Józef Błachnio (obecny patron koła) i późniejszy pierwszy prezes Koła Przewodnickiego – Kazimierz Lancmański. Czy udało im się utworzyć koło przewodników? tego na pewno nie wiemy...

 

  Patron Koła - Józef Błachnio

Z całą pewnością przyjąć można natomiast, że koło istniało już w 1964 r. – po kolejnym – II kursie przewodnickim zorganizowanym w tymże roku. Kurs ten zorganizowano głównie dla zainteresowanych turystyką i krajoznawstwem żołnierzy zawodowych Jednostki Wojskowej nr 5794 w Grudziądzu, który ukończyło kolejnych 4 przewodników.

Lata 1968 – 1990

Zmiany polityczne po wydarzeniach roku 1968 wywołały upowszechnienie w Polsce tzw. turystyki masowej. W związku z tym w Grudziądzu jak i wielu innych interesujących miastach Pomorza dawał się zauważyć wzrastający ruch turystyczny i idące w ślad za tym rosnące zapotrzebowanie na przewodników mogących obsłużyć przyjeżdżające do Grudziądza coraz liczniejsze grupy turystów.

W roku 1968, właśnie z myślą o modnej wówczas turystyce masowej po obiektach przemysłowych, zorganizowany został kolejny kurs przewodnicki dla kandydatów na przewodników zakładowych po ówczesnych największych grudziądzkich państwowych przedsiębiorstwach: Fabryce Maszyn Rolniczych „Agromet – Unia” (przed wojną Zjednoczone Fabryki Maszyn Ventzki i Peters S.A.), Przedsiębiorstwie Przemysłu Gumowego „Stomil” (d. Pe-Pe-Ge) i Fabryce Sprzętu Okrętowego „Warma”. Kurs ten ukończyło ponad 20 osób w tym m.in. Włodzimierz Lipecki, Stanisław Maciejkowicz, Marian Pytel (ze Stomilu), Alojzy Tobola i Zygmunt Raba (z Unii), Władysław Cieszyński (z Warmy) oraz Bolesław Szelągowski (późniejszy prezes koła).

Kolejny, tym razem duży kurs przewodnicki, odbył się w latach 1973 – 74 i obejmował zdobycie uprawnień, w 2 wariantach – terenowych na dawne województwo bydgoskie (w granicach administracyjnych do reformy roku 1975), bądź też zakładowych po fabrykach Warma, Stomil, POIE (d. HV – Herzfeld – Victorius ob. Hydro – Vacuum S.A.). Ukończyło go łącznie 27 nowych przewodników. Tym samym liczba członków koła wzrosła do 58. Nadmienić należy, iż uprawnienia przewodnika turystycznego miały już wówczas charakter państwowy, w związku z czym legitymacje (z orzełkiem) wydawał absolwentom kursu organ administracji, a nie PTTK. Kurs ten ukończyli m.in. tacy późniejsi aktywni działacze koła jak Edmund Rafiński, Jolanta Szulc (późniejsi prezesi koła przewodnickiego) czy Alojzy Karow (długoletni wiceprezes i skarbnik zarządu oddziału PTTK).

  

 Kol. Jolanta Szulc i Kol. Edmund Rafiński

Rok 1977 – 78 przynosi nowy kurs przewodnicki. Kształcą się na nim przyszli przewodnicy po nowo utworzonym województwie toruńskim, jak również przewodnicy zakładowi po FSO "Warma", GZPGum "Stomil" i "POiE"), a dotychczasowi przewodnicy rozszerzają zakres uprawnień na Szlak Piastowski. Ostatecznie kurs ukończyło 10 osób.

 przewodnicka legitymacja państwowa starego typu

O znaczeniu grudziądzkiego koła przewodnickiego w latach 70-tych świadczy fakt, iż było ono w dniach 27 – 28.10.1979 r. organizatorem i gospodarzem I Zjazdu Przewodników Turystycznych województwa toruńskiego, z bazą w siedzibie Aeroklubu w Lisich Kątach pod Grudziądzem.

   

Na następny kurs kandydatom do przewodnickiego rzemiosła przyszło czekać długo, bo aż 7 lat – do 1985 r. Zorganizowany wówczas kurs ukończyło 16 nowych przewodników, zaś grupa starszych stażem przewodników podwyższyła szlify przewodnickie na klasy II i I. Dokumenty koła wskazują, że po kursie w 1985 r. stan grudziądzkich przewodników liczył 52 osoby . Wybory do władz koła, które odbyły się w tym samym roku spowodowały, iż na funkcji prezesa koła Edmunda Rafińskiego zastąpiła Jolanta Szulc, która pełniła tę funkcję aż do zaniku działalności koła po 1990 r.

  

 legitymacja Srebrnej Honorowej Odznaki PTTK nadanej Kołu w dniu 6.11.1985 r.

Okres lat osiemdziesiątych był bardzo prężnym w życiu koła.

Statystyki wskazują, że w latach 1981 – 90 przewodnicy zrzeszeni w kole oprowadzili aż 1494 wycieczki liczące łącznie 53 727 uczestników.

Odbywało się wiele impez przewodnickich. Nadmienić należy, że członkowie koła brali udział w Ogólnopolskich Konkursach Krasomówczych Przewodników w Golubiu – Dobrzyniu i m.in. w roku 1988 Lidia Karczewska zdobyła na tym prestiżowym konkursie „Brązowy Laur”.

Grudziądzkie Koło było też w 1985 r. gospodarzem III Międzywojewódzkiego Sejmiku Przewodników (z terenu byłego dużego woj. Bydgoskiego). W dowód zasług Koła Przewodnickiego dla rozwoju turystyki Zarząd Główny PTTK w Warszawie w dniu 6.11.1985 r. uhonorował je prestiżową – Srebrną Odznaką Honorową PTTK.

 Kol. Lidia Karczewska

Lata 90–te

Początek lat dziewięćdziesiątych przyniósł, na fali ówczesnych głębokich przemian społeczno – gospodarczych zanik działalności koła.

Duży wpływ na ten stan miała uchwała Nadzwyczajnego Zjazdu Delegatów Oddziału PTTK w Grudziądzu z dnia 23.11.1991 r. o likwidacji Oddziału, powołaniu komisji likwidacyjnej i podziale majątku, na skutek znacznych strat spowodowanych działalnością Biura Obsługi Ruchu Turystycznego przy Oddziale.

Spadła też aktywność samych przewodników. Spośród 34 przewodników odnotowanych w 1990 roku, jedynie kilku z nich podjęło działalność w ramach koła krajoznawczego nr 46. im. Ignacego Żnińskiego. Podkreślić, bowiem należy, iż likwidacja oddziału nie wiązała się automatycznie z zupełnym ustaniem działalności programowej wszystkich kół, z których część prowadziła nadal nieprzerwaną działalność, aż do chwili reaktywowania oddziału w 1996 r.

Mimo braku koła nie ustała działalność przewodnicka. W II połowie lat 90 – tych kilku działaczy turystycznych z terenu Grudziądza ukończyło kursy przewodnickie organizowane przez inne ośrodki, uzyskując uprawnienia przewodnickie górskie i terenowe. Byli to: przewodnicy beskidzcy Jerzy Kondek i Wiesław Nowak, przewodnik sudecki Ryszard Fierek oraz przewodnik świętokrzyski i wielkopolski Tomasz Simiński – Stanny.

Z początkiem 1999 r. weszła w życie długo oczekiwana Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych. Zakończyła ona okres pełnej swobody gospodarczej na rynku usług turystycznych i wprowadziła zawód przewodnika i pilota do grupy tzw. zawodów reglamentowanych, nadając im wysoką rangę.

Licencjonowane państwowe uprawnienia przewodnickie i pilockie mieli odtąd nadawać wojewodowie, a dotychczasowi przewodnicy z uprawnieniami wewnętrznymi PTTK zobowiązani zostali do poddania się postępowaniu weryfikacyjnemu w nieprzekraczalnym terminie do lipca 2000 r., pod rygorem nieuznawania wcześniej nabytych w ramach PTTK uprawnień.

Z działających wówczas w Oddziale przewodników weryfikacji dokonali jedynie: Ryszard Fierek, Jerzy Kondek, Wiesław Nowak, Tomasz Simiński – Stanny oraz Jolanta Szulc. Wszyscy pozostali przewodnicy, którzy nie poddali się weryfikacji utracili z formalnego punktu widzenia prawo do prowadzenia wycieczek, zachowując wewnętrzny charakter uprawnień kadry PTTK, o jednakże honorowym już znaczeniu.

XXI w. - czyli współczesność

Wiosną 2001 r. grupa przewodników górskich i terenowych, którzy uzyskali weryfikację swoich uprawnień przewodnickich przez Wojewodę Kujawsko – Pomorskiego, a działająca aktywnie w zarządzie reaktywowanego Oddziału PTTK postanowiła zorganizować w Grudziądzu, po wieloletniej przerwie, w myśl nowych już przepisów, kurs przewodnicki dla kandydatów na przewodników terenowych po województwie Kujawsko – Pomorskim.

Kurs ten uzyskał zatwierdzenie Wojewody Kujawsko - Pomorskiego i od połowy września 2001 r. w gmachu Zespołu Szkół Gastronomiczno – Odzieżowych w Grudziądzu rozpoczęły się zajęcia kursowe.

Decyzją Zarządu Oddziału Kierownictwo kursu powierzono Tomaszowi Simińskiemu – Stanny. Nadmienić należy, że kurs od początku został pomyślany jako zintegrowane szkolenie przewodnicko – pilockie, gdyż organizatorom przyświecała myśl, aby każdy z nowych przewodników był także licencjonowanym pilotem wycieczek. Na kurs zapisało się 18 osób, z czego 15 przystąpiło do państwowego egzaminu przed Komisją ds. Przewodników Turystycznych Terenowych przy Wojewodzie Kujawsko – Pomorskim w Bydgoszczy. Ostatecznie egzaminy zdało i uprawnienia nabyło 14 osób.

Nie wszyscy kursanci pochodzili jednak z Grudziądza.

Absolwenci Kursu'2001

Niezwłocznie po kursie dotychczasowi przewodnicy, stanowiący wcześniej kadrę kursu i nowo mianowani przewodnicy podjęli wspólną inicjatywę reaktywowania koła przewodnickiego przy Oddziale PTTK w Grudziądzu.

Zebranie założycielskie odbyło się w dniu 21 czerwca 2002 r. w gościnnych salach Klubu Centrum Spółdzielni Mieszkaniowej w Grudziądzu. Zostały powołane władze koła w następującym składzie:

Zarząd:

  • Tomasz Simiński – Stanny – Prezes Koła
  • Jolanta Szulc – Wiceprezes Koła
  • Elżbieta Andrzejewska – Sekretarz Koła
  • Regina Dubilis-Krużyńska – Skarbnik Koła
  • Krzysztof Czerepowicki – Członek

 Komisja Rewizyjna Koła:

  •  Henryk Pasik – Przewodniczący
  • Jan Kamiński – Z-ca Przewodniczącego
  • Ewa Jagodzka – Członek

Natychmiast przystąpiono również do prac nad statutem koła, mającego działać na prawach klubu PTTK. Spotkania koła odbywały się odtąd regularnie, co kwartał i poza charakterem towarzyskim miały także od początku cel szkoleniowy. Miejscem spotkań był początkowo Klub Osiedlowy „Centrum” Spółdzielni Mieszkaniowej w Grudziądzu, a po powołaniu Miejskiego Punktu Informacji Turystycznej, dzięki gościnności jego kierownika Michała Czepka, Biuro IT przy ul. M. Curie-Skłodowskiej 19.

Rozpoczęły się wspólne imprezy i wyjazdy turystyczne, w szczególności cykl wypraw autokarowych „Przełomami rzek”, i rajdów górskich w Beskidach i Sudetach.

W 2003 r. nastąpiła zmiana na funkcji sekretarza Zarządu Koła przewodnickiego. W związku z zaprzestaniem działalności przez kol. Elżbietę Andrzejewską, mieszkankę Brodnicy, na jej miejsce została dokooptowana kol. Emilia Szramowska.

W roku 2003, a szczególnie w 2004 r. coraz bardziej dawał się jednak odczuć deficyt przewodników mogących oprowadzać grupy obcojęzyczne, gdyż, niestety, żaden z przewodników turystycznych zrzeszonych w kole nie posiadał formalnych uprawnień językowych do oprowadzenia grup zagranicznych, w rozumieniu nowej ustawy o usługach turystycznych.

Tomasz Simiński-Stanny - Prezes Koła w latach 2002-2010

Na kolejnych zebraniach koła przewodnickiego zaczął rodzić się pomysł zorganizowania po 2 latach kolejnego kursu, z nastawieniem na wyszkolenie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek władających językami obcymi. Ostatecznie podjęto w I poł. 2004 r. uchwałę o organizacji kolejnego kursu przewodnicko – pilockiego w okresie wrzesień 2004 r. – maj 2005 r.

Kierownikiem kursu ponownie został Prezes Koła – Tomasz Simiński – Stanny. Po uzyskaniu akceptacji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego decyzją z dnia 29.04.2004 r. kurs ruszył i z początkiem września rozpoczęły się zajęcia teoretyczne. Już po dwóch tygodniach odbyła się pierwsza wycieczka o charakterze integracyjnym – w Karkonosze.

W kwietniu 2005 r. zakończyła się część teoretyczna kursu, a rozpoczęły wycieczki szkoleniowe - zarówno piesze jak i autokarowe. Kurs stał się okazją do nawiązania wielu kontaktów i szczerych przyjaźni. Ostatecznie kurs ukończyły 44 osoby, z czego 32 przystąpiły do egzaminu przewodnickiego przed Komisją powołaną przez wojewodę. Był to dotychczas najliczniejszy kurs przewodnicki w Grudziądzu.

Ostatecznie egzaminy zdało 31 osób. Część kursantów przystąpiła także do egzaminu pilockiego.

Podkreślenia wymaga fakt, że wszyscy absolwenci, którzy otrzymali państwowe szlify przewodnickie - wstąpili do Koła Przewodników Turystycznych przy Oddziale PTTK w Grudziądzu.

W dniu 10 czerwca 2005 r., w zabytkowym wnętrzu refektarza grudziądzkiego Ratusza, odbyło się uroczyste wręczenie przewodnikom legitymacji i dyplomów, a podczas wieczornych ceremonii przy ognisku - nowi przewodnicy, po złożeniu ślubowania zostali uroczyście „blachowani” i przyjęci do koła.

Dzięki kursowi liczba grudziądzkich przewodników wzrosła do 44 osób i tym samym staliśmy się najliczniejszym, po Toruniu, kołem przewodnickim w województwie Kujawsko-Pomorskim. Równocześnie grudziądzcy przewodnicy rozszerzali posiadane już uprawnienia na kolejne obszary zarówno górskie jak i nizinne (terenowe). W konsekwencji staliśmy się także jedynym w Polsce kołem zrzeszającym przewodników mogących oprowadzać grupy od Wyspy Wolin po Bieszczady, od Helu po Gubałówkę i od Mazur po Sudety.

Ponadto Koło ponownie uzyskało swojego reprezentanta w Wojewódzkiej Komisji Przewodnickiej PTTK województwa Kujawsko – Pomorskiego z siedzibą w Toruniu w osobie kol. Jolanty Szulc.

Absolwenci Kursu'2005

 Wojewódzka Komisja Przewodnicka (trzecia od prawe kol. J.Szulc)

W czerwcu 2006 r. członkowie Koła na Walnym Zebraniu wybrali nowe władze.

W skład Zarządu Koła weszli:

  • Tomasz Simiński-Stanny – Prezes Koła
  • Jolanta Szulc – Wiceprezes
  • Michał Czepek – Wiceprezes
  • Emilia Szramowska – Sekretarz
  • Regina Dubilis – Krużynska – Skarbnik Koła
  • Piotr Łukiewski – Członek
  • Bartosz Morawski – Członek

Zaczęliśmy aktywnie uczestniczyć w ogólnopolskich imprezach przewodnickich PTTK - rajach, zlotach i pielgrzymkach, aż w końcu przyszedł czas na zorganizowanie własnej imprezy przewodnickiej o randze ogólnopolskiej. Z inicjatywy kol. Jolanty Szulc w październiku 2007 r. zorganizowaliśmy imprezę o intrygującej nazwie "SPA - Spotkania Pełne Atrakcji". Zainteresowanie przerosło nasze oczekiwania i trzeba było z przykrością ograniczyć liczbę uczestników do wielkości hotelu i pojemności autokaru... Impreza dzięki naszym staraniom i bogatemu programowi (atrakcyjny program zwiedzania, ława piwna, kąpiele solankowe i wiele innych) stała się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę. Otrzymaliśmy liczne podziękowania i uznanie przedstawicieli Komisji Przewodnickiej ZG PTTK.  W tej sytuacji postanowiliśmy powtórzyć ją po dwóch latach.

Uczestnicy SPA 3

Warto podkreślić, iż Zarząd Główny PTTK za naszą dotychczasową działalność postanowił w 2007 roku uhonorować koło Złotą Odznaką Honorową PTTK - najwyższym wyróżnieniem PTTK. Odznaczenie zostało uroczyście wręczone w imieniu ZG PTTK przez Przedstawicieli Komisji Przewodnickiej w trakcie Zlotu "SPA".

  

 Dyplom nadania Kołu Złotej Honorowej Odznaki PTTK  w dniu 17.09.2007 r.

  

W końcu 2007 roku zapadła decyzja Zarządu Koła o organizacji nowego kursu przewodnickiego.

Tym razem jednak, zgodnie z zapotrzebowaniem – po Regionie Pomorskim – obejmującym województwo pomorskie oraz północne powiaty województwa kujawsko – pomorskiego (Kociewie i Ziemię Chełmińską). Kierownictwo kursu, kierując się wolą większości słuchaczy poszerzyło, w jego trakcie, zakres kursu o pilotaż wycieczek, aby jego absolwenci mogli także przystąpić do egzaminu na pilota wycieczek i w ten sposób nabyć dodatkowe uprawnienia.

Po uzyskaniu niezbędnych zezwoleń zajęcia rozpoczęły się w lutym 2008 r. i trwały do 26 października, kiedy to 33 absolwentów odebrało z rąk Kierownika Kursu - Tomasza Simińskiego-Stanny, przy udziale Prezydenta Miasta Grudziądza - Pana Roberta Malinowskiego, w zabytkowym refektarzu ratusza, świadectwa jego ukończenia.

Egzaminy przewodnickie rozpoczęły się w marcu 2009 r. i nie należały do łatwych. Najpierw odbyły się egzaminy przed Komisją Egzaminacyjną w Gdańsku na cały obszar uprawnień, a następnie w Toruniu dla tych, którzy chcieli uzyskać uprawnienia przewodnickie tylko na Ziemię Chełmińską i Kociewie.

Dla osób które nie mogły przystąpić do egzaminów w I terminie, dla poszerzających uprawnienia oraz dla poprawkowiczów odbyły się ponadto egzaminy jesienne - w październiku 2009 r., zarówno przed komisją gdańską, jak i toruńską.

Ostatecznie po zdaniu egzaminów przed Komisjami Egzaminacyjnymi dla Przewodników Terenowych przy Urzędach Marszałkowskich w Gdańsku i Toruniu 19 kolejnych przewodników zasiliło nasze szeregi. Podkreślić należy, iż na potrzeby nowego kursu i uprawnień terytorialnych na Pomorze lub tylko Ziemię Chełmińską zostały zaprojektowane i wykonane nowe wzory odznak przewodnickich tzw. blach.

I tak, w efekcie trzech kursów przewodnickich, w okresie ostatniej dekady liczba członków koła urosła do rekordowej - blisko 60 przewodników, nie licząc sympatyków.

 

 Absolwenci Kursu'2008-2009

W marcu 2009 r., w uznaniu pozycji naszego Koła w środowisku przewodnickim PTTK, zwłaszcza wśród nizinnych kół przewodnickich, Komisja Przewodnicka ZG PTTK powierzyła nam współorganizację Ogólnopolskiego Kursu Instruktorów Przewodnictwa PTTK.

Na kurs zjechali słuchacze z całej Polski - w rekordowej liczbie ok. 70 osób.

W szkoleniu tym uczestniczyło także 6 przedstawicieli naszego koła z dłuższym stażem przewodnickim.

Zajęcia teoretyczne odbywały się w hotelu "RAD". Na zakończenie bardzo intensywnego kursu wszyscy uczestnicy otrzymali prestiżowe uprawnienia Instruktora Przewodnictwa PTTK.

Ponadto w 2009 r. zorganizowaliśmy kolejną imprezę  z cyklu "SPA-Spotkania Pełne Atrakcji". Zainteresowanie ponownie przerosło nasze oczekiwania. Bogaty program krajoznawczy (wycieczki po Kociewiu) udało się zorganizować dzięki  pomocy przewodników z zaprzyjaźnionego Koła Przewodników w Świeciu n/W. Jak zwykle nie zabrakło niespodzianek - jak wieczerza mennonicka, zwiedzanie miasta z okien tramwaju, kąpiele w SPA. Zlot uprzyjemniły pamiątki - gratisy dla uczestników pozyskane dzięki licznym sponsorom. Uczestnicy opuszczając nasze miasto znowu żałowali, że impreza nie odbywa się co roku.

Spojrzenie w przyszłość

Koło Przewodników Turystycznych w Grudziądzu przetrwało (z przerwą w okresie 1990 – 2002 r.), blisko 50 lat.

Mimo zmieniającej się sytuacji społeczno – ekonomicznej w Polsce i upadku tzw. turystyki masowej Koło znalazło dla siebie interesującą formułę działania, zachęcającą, szczególnie młodych przewodników, do aktywnej działalności. Najlepszym przykładem są zorganizowane przez koło trzy kursy przewodnickie i pilockie w okresie ostatniej dekady, różne imprezy turystyczno-krajoznawcze oraz liczne publikacje turystyczno-krajoznawcze członków koła, zwłaszcza Kol. Henryka Pasika, Piotra Łukiewskiego, Michała Czepka i Piotra Mrozińskiego. Zaczęliśmy być doceniani także przez władze samorządowe - w czerwcu 2006 r. dwoje członków koła zostało powołanych przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego do komisji egzaminacyjnych - Kol. Jolanta Szulc - dla pilotów wycieczek, zaś Kol. Tomasz Simiński-Stanny do Komisji Przewodników Turystycznych.

To nie jedyne sukcesy  członków naszego koła...

W listopadzie 2007 r. nasz kolega Andrzej Długosz został zwycięzcą XXXVI Międzynarodowego Konkursu Krasomówczego w Golubiu - Dobrzyniu, zaś w listopadzie 2009 r. kolega Jacek Buzalski otrzymał na XXXVIII Konkursie Nagrodę Publiczności. Rok później Jacek został Laureatem Konkursu.

   

Kol. Jacek Buzalski i Andrzej Długosz

Mamy nadzieję, że kolejni członkowie Koła pójdą w ślady starszych kolegów i doczekamy się być może, długo oczekiwanego, obszernego historycznego przewodnika po Grudziądzu.

Czy Koło, obecnie największe w województwie, przetrwa kolejnych 50 lat będzie zależało od nas samych i od nowych młodych pasjonatów przewodnickiego rzemiosła, którzy zasilą nasze Koło, w przyszłości po kolejnych, miejmy nadzieję, kursach przewodnickich.

Profesja to godna i zaszczytna, bo dobry przewodnik turystyczny to przecież „Magister Wszechnauk” i najlepszy ambasador naszych Małych Ojczyzn.

21. września 2012 r. Oddział PTTK im. ks. ppłk. dr. Władysława Łęgi w Grudziądzu, Koło Przewodników, został został wpisany do Rejestru Organizatorów Szkoleń dla Kandydatów na Przewodników Turystycznych i Pilotów Wycieczek Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego pod numerem 14.

Powyższym zaświadczeniem uzyskaliśmy zgodę na organizację szkoleń w zakresie:

1. Działalność szkoleniowa nie będzie prowadzona w ramach działalności gospodarczej.
2. Zakres szkolenia:

a. Charakter szkolenia: szkolenie podstawowe, b. Obszar uprawnień:

1) pilot wycieczek,
2) przewodnik turystyczny miejski po Toruniu,
3) przewodnik turystyczny terenowy po obszarze:

· województwa pomorskiego,
· województwa kujawsko-pomorskiego,
· województwa warmińsko-mazurskiego,
· Szlaku Piastowskiego,
· Szlaku Kopernikowskiego,

4) przewodnik turystyczny górski beskidzki i sudecki klasy III (trzeciej).

3. Szkolenie stałe.